subota, 14 decembar 2019

Učimo romsku gramatiku

Objavio  nov 03, 2017

Rajko Đurić objavio je prvu gramatiku romskog  jezika. Za svijet Roma ovo je kapitalno djelo,kaže autor, podsjećajući da se romski jezik studira na nekoliko univerziteta u svijetu. Kod nas u Crnoj Gori, ali ni u Srbiji nema ga ni u školskom nivou. Na redu je veliki posao standardizacije romskog jezika, na čemu rade brojni svjetski stručnjaci. Osim osmog padeža, u odnosu na crnogorski jezik, ima dosta specificnosti.

Romski padeži su isti kao i crnogorski, dodatno na romskom jeziku postoji i osmi padež koji glasi „ablativ“. On se pojavljuje još i u latinskom, španskom i drugim jezicima. Ovaj padež ima značenje „od koga“ (kastar) ili „od čega“ (sostar) nešto potiče, zašto je nešto urađeno, usljed čega se nešto događa itd. U romskom ima čestu upotrebu i može da označuje porijeklo, mjesto početka kretanja, uzrok, razdvajanje ili razdvojenost, vršioca radnje u pasivnim konstrukcijama itd.

Promenljive imenske riječi imaju u ablativu jednine padeni nastavak – tar, u ablativu množine padežni nastavak  - dar. (Kod pojedinih romskih glagola kao, recimo, džal (ići), perel (pasti), uštel (ustati), hutel (skočiti) itd. – tar stavlja kao sufiks: gelotar (ode), pelotar, (pade), uštilotar (podiže se) itd.)

Romska zastava

Pored sintetičkog oblika, postoji analitička forma ablativa uz upotrebu prijedloga, od kojih su najčešći katar (od) i andar (iz, zbog itd).

Primjeri:

o Devel (Bog ) – e Devljestar (od Boga)

o manuš (čovjek) – e manušestar (od čovjeka)

e manuša (ljudi) – e manušendar (od ljudi)

i phuv (zemlja) – e phuvjatar (od/iz/ sa zemlje)

o gav (selo) – e gavestar ( iz/sa sela)

o kher (kuća) -  e kherestar (od/iz/ sa kuće)

terno (mlad) – e ternestar (od mladog)

purano (star) – e puranestar (od starog)

me (ja) – mandar (od/sa mene)

vov (on) – lestar (od/sa njega)

vov (oni) – lendar (od/sa njih)

kanči (ništa) – khančestar (od/iz ničega).

Poslednje azurirano četvrtak, 16 novembar 2017 23:15
Edin Đoković

Email Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je vidjeli.

Poslednje od Edin Đoković

Login to post comments
  1. Drugi pišu
  2. Najčitanije
  3. Komentari
loader